موضوع: "مناسبتی"
گفتمان مهدویت
پاسخ به شبهات و ارائه دلایل متقن برای رفع ابهام از ابعاد مختلف موضوع مهدویت، همواره یکی از کارهای مهمی بوده است که علمای بزرگ شیعه در برهه های مختلف تاریخی به آن اقدام کرده اند که ضمن پاسخ گویی به سؤالات و شبهات موجود، به مسئولیت خطیر خود نیز به نحو احسن عمل کرده اند.
کتاب «گفتمان مهدویت» اثر آیت ا… صافی گلپایگانی، تلاش بسیار ارزنده ای است که در آن به سؤالاتی در زمینه سه محور تشیّع، امامت و مهدویت در حدّ ضرورت و با استناد به آیات و روایات و براهین علمی و عقلی پاسخ داده می شود. عمده ترین بخش این کتاب بخش «مهدویت» است که در آن موضوعات مختلفی به صورت پرسش و پاسخ مورد تحقیق و بررسی قرار گرفته است.
دادگستر جهان
این کتاب اثر آیت ا… ابراهیم امینی است که به شیوه مناظره به نگارش درآمده است. وی در علت تألیف این کتاب می نویسد: اعتقاد به وجود مهدی موعود و امام زنده غایب یک عقیده اسلامی است… عقیده ای که به وسیله اخبار متواتر و قطعی الصدور به اثبات رسیده و قابل تشکیک نمی باشد، ولی بسیاری از مسائل مربوط به آن نیاز به تحقیق و بررسی دارد، از قبیل طول عمر، غیبت طولانی، علت غیبت و…
در این باره اشکالات زیادی از سوی مخالفان به صورت کتبی و شفاهی در بین قشر جوان و تحصیل کرده القا می شد که نیاز به پاسخ گویی داشت.
در بخش های مختلف کتاب مباحثی از جمله آغاز عقیده به مهدی، مهدی در ادیان، فلسفه غیبت، علائم ظهور، جهان در عصر مهدی و… مورد بحث و بررسی قرار می گیرد که مجموعه مطالب در سیصد و چهل صفحه تنظیم و منتشر شده است.
حکومت جهانی مهدی(ع)
این کتاب، اثر حضرت آیت الله مکارم شیرازی است. ایشان در این کتاب به سؤالات مطرح شده در زمینه حکومت امام مهدی(ع) اشاره ای داشته، سپس سعی می نماید تا به دور از هرگونه تعصب و گرایش های افراطی و پیش داوریهای غیرمنطقی به پرسش های مطرح، پاسخ مناسب ارائه نماید. نویسنده مجموعه مطالب خود را در دو بخش روش حکومت جهانی حضرت مهدی(ع) و راه پیروزی امام عصر(ع) ارائه کرده است و در طی این دو بخش به شبهات و سؤالات موجود پاسخ می دهد، از جمله این که چرا آینده جهان روشن است؟ چرا انسان با وجود بدبختی ها و مشکلات بسیار باز به آینده امیدوار است؟ و نیز قسمت پایانی کتاب را به بحث از مدعیان دروغین مهدویت اختصاص داده است.
نگاهی تحلیلی به زندگانی حضرت مهدی(ع)
این اثر را دبیرخانه دایمی اجلاس دوسالانه بررسی ابعاد وجودی حضرت مهدی(ع) منتشر ساخته است. در مقدمه کتاب و در معرفی این اثر آمده است:
کتابی که از نظر شما خوانندگان گرامی می گذرد، مجموعه ای است درباره معارف اسلامی و بحثهای اعتقادی مربوط به مهدویت که در عین مختصر بودن از جامعیت نسبی نیز برخوردار است. در این کتاب، مباحث مختلفی از جمله آثار اخلاقی انتظار، فواید و نقش سازنده انتظار از بعد اجتماعی، ویژگی های حضرت ولی عصر(ع)، ابعاد و ویژگی های حکومت جهانی، شبهات مربوط به مادر حضرت مهدی(ع)، شواهد ولادت حضرت مهدی(ع)، حکمت و دلایل غیبت در طی صد و هفتاد و پنج صفحه تنظیم و ارائه شده است.
ظهور نور
این کتاب ترجمه «الشّموس المضیئة فی الغیبة و الظهور و الرجعة» نوشته علی سعادت پرور است که آن را سیدمحمدجواد وزیر فرد با قلمی روان و شیوا ترجمه نموده اند. همان گونه که مؤلف در مقدمه می نویسد: در این کتاب با تکیه بر آیات قرآن و روایات پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) درباره زندگانی حضرت قائم(ع) و وقایع مربوط به آن توضیحاتی ارائه می شود.
مؤلف مجموعه مباحث را در ضمن چهارباب که هر باب مشتمل بر چند فصل است، در طی دویست و نود و سه صفحه به شرح ذیل تنظیم و ارائه نموده است.
باب اوّل: مسائل مربوط به قبل از غیبت صغر
باب دوم: روایات دوره غیبت صغرا و کبر
باب سوم: وقایع زمان ظهور تا رجعت
باب چهارم: رجعت
سیمای آفتاب
مؤلف این کتاب دکتر حبیب اللهی طاهری است، وی در معرفی این اثر در مقدمه می نویسد در این کتاب کوشش شده است که مسایل مربوط به وجود نازنین امام زمان(عج) با سبکی خاص و شیوه ای نوین و تا حدودی با موشکافی های دقیق و گاه با طرح سؤال و جواب به گونه ای که شبهه ای باقی نماند، مورد بررسی و پژوهش قرار گیرد. مجموعه مطالب کتاب در بخش کلی در قالب سی و پنج درس که هر یک به منزله یک فصل جداگانه ای هستند، در پانصد و چهل و سه صفحه به شرح ذیل تنظیم و طبقه بندی شده است. بخش اوّل امامت عامه، که در این قسمت مباحثی چون لزوم شناخت امام، نیاز جامعه به وجود امام و شرایط و اوصاف امام ما عصمت امام و نصب امام و اعتقاد به دوازده امام ارائه می شود.
بخش دوم: امامت خاصه که در این بخش عناوینی چون مصلح کل، مهدویت در اسلام، کلمات معصومین و حضرت مهدی، اوصاف حضرت مهدی، نسب حضرت مهدی، ولادت حضرت مهدی، غیبت و فلسفه آن، دلایل ولایت فقیه، وظایف شیعیان در زمان غیبت و انتظار فرج، نشانه های ظهور، حکومت واحد جهانی، رحلت و… به چشم می خورد.
صحیفة المهدی(ع)
مؤلف این کتاب آقای جواد قیّومی اصفهانی است؛ وی با استناد به منابع و مأخذ روایی معتبر، مجموعه ای از دعاها و زیارات و کلماتی را که به امام عصر(ع) منتسب است، جمع آوری کرده و پس از تنظیم آنها مقدمه ای بر آن افزوده است. این کتاب ارزشمند در سیصد و نود صفحه و یک مقدمه و چهار فصل کلی به شرح ذیل چاپ و منتشر شده است.
در مقدمه موضوعاتی مانند ولادت، امامت، غیبت امام زمان(ع) و وظیفه منتظران و… مورد بحث و بررسی قرار می گیرد؛ در فصل اوّل که عمده ترین بخش کتاب حاضر است، مجموعه ای از نیایش ها و ادعیه آن حضرت در طی ده بخش ارائه می گردد؛ در فصل دوم گزیده ای از پیام ها و سخنان آن حضرت به چشم می خورد، فصل سوم به اشعاری در زمینه مدح و منقبت امام مهدی(ع) اختصاص دارد و بخش چهارم نیز که قسمت پایانی کتاب است به فهرستهای مختلف و منابع و مأخذ مطالب کتاب اختصاص داده شده است.
آشنایی با امام زمان(ع)
این کتاب ترجمه بخش سوم کتاب ارزشمند «اعیان الشیعه» از علامه بزرگوار سیّد محسن جبل عاملی است. این کتاب در هفت فصل به شرح ذیل تدوین شده است: فصل اوّل زندگی نامه حضرت مهدی(ع) و نیز ویژگی های جسمانی و خلق و خوی و سیره عملی آن حضرت مورد بررسی قرار می گیرد؛ در فصل دوم به مسأله غیبت و وقایع دوران غیبت صغرا و معرفی نایبان خاص امام(ع) پرداخته می شود؛ در فصل سوم، شباهت های مختلف امام زمان(ع) به پیامبران الهی مورد اشاره قرار می گیرد؛ در فصل چهارم با استناد به براهین عقلی و نقلی مسأله امامت و زنده بودن و قیام حضرت مهدی(ع) به اثبات می رسد؛ در فصل پنجم چند حکایت از حکایات تشرّف یافتگان به محضر امام عصر(ع) ذکر می شود؛ و در فصل ششم بخشی از نشانه ها و علامت های ظهور مورد اشاره قرار می گیرد؛ و بخش پایانی کتاب که با عنوان «در کرانه ظهور» ارائه می شود، مسائلی مانند روز ظهور، مکان ظهور و مدت حکومت و ویژگی های جهان در عصر ظهور و… مورد بررسی قرار می گیرد.
خورشید مغرب
این کتاب سالها پیش توسط استاد محمدرضا حکیمی با هدف تبیین ابعاد مختلف معارف مهدویت تألیف شده است. نویسنده با قلمی روان و شیوا و نیز استدلال های محکم و معتبر به شبهات و سؤالاتی که از طرف افراد مختلف، از جمله علمای مذاهب گوناگون مطرح شده است، مطالبی بیان می کند، از جمله مباحثی که در این اثر به صورت نسبتا مبسوط به آنها پرداخته شده است؛ عبارت است از مسأله تولد امام مهدی(ع) از طریق بررسی اقوال مختلف، شرایط دوران ولادت و کسانی که موفق به دیدار آن حضرت در روزهای نخستین تولد شدند و… تبیین سیرت و شمایل حضرت مهدی(ع) آن گونه که در روایات شیعه و سنی وارد شده است یا امام مهدی(ع) در کتب پیشینیان، و نیز مسلمانان، به ویژه در قرآن کریم.
افزون بر مطالب مذکور موضوعاتی از جمله مسأله طول عمر، انتظار، ضرورت حاکمیت احکام دینی در این کتاب به صورت مناسب مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.
امام مهدی(ع) از ولادت تا ظهور
این کتاب را مؤلف با هدف پاسخ به برخی از شبهات مخالفان مسأله مهدویّت به نگارش درآورده اند. در این کتاب درباره معرفی نسب و خاندان امام مهدی(ع) نویدهای قرآن و اهل بیت(ع) درباره ظهور امام زمان(ع)، وقایع تولد و چگونگی وقوع مسأله غیبت، معرفی سفیران چهارگانه دوران غیبت صغرا، مسأله دیرزیستی امام(ع)؛ نشانه های ظهور و زمان ظهور و مدت حکومت امام(ع) و ویژگی های آن، و نیز جهان بعد از امام مهدی(ع) مطالبی بیان شده است و در هر قسمت ضمن اشاره به اشکالاتی که علمای مختلف دارند، پاسخ های مفصلی ارائه شده است. این کتاب در بیست و چهار فصل و هشتصد و سی صفحه تنظیم و منتشر شده است.
با زنان قرآنی آشنا شویم !
قرآن به صراحت یا به کنایه ، از دوازده زن پاک نام می برد:
حوا ، آسیه همسر فرعون ، سارا همسر ابراهیم ، هاجر همسر ابراهیم ، یوکابد مادر موسی ، صفورا همسر موسی و دختر شعیب ، الیزابت یا یصابات همسر زکریا ، حنّه همسر عمران ، همسر ایوب ، بلقیس ، مریم علیهاالسلام ، خدیجه علیهاالسلام.
قرآن برای هر یک از این زنان صفت یا صفات بارزی را به عنوان شاخصه ذکر می نماید که به ترتیب یاد شده به آن صفات اشاره می شود :
1- حوا همسر حضرت آدم از تائبات بود
« قَالاَ رَبَّنَا ظَلَمْنَآ اَنْفُسَنَا وَاِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنَا… ؛ … پروردگارا! ما به خود ستم کردیم و اگر تو ما را نبخشایی و بر ما ترحم ننمایی هر آینه از زیانکاران خواهیم بود.»1
2- آسیه همسر فرعون از مؤمنات و مشتاقان خدا بود
«وَ ضَرَبَ اللّهُ مَثَلاً لِلَّذینَ امَنُواامْرَاَتَ فِرْعَوْنَ اِذْ قَالَتْ رَبِّ ابْنِ لی عِنْدَکَ بَیْتًا… ؛ خداوند برای کسانی که ایمان آورده اند (آسیه) زن فرعون را مثال می زند… آن گاه که [در مقابل تهدیدات فرعون] گفت: پروردگارا خانه ای در نزد خودت (بهشت)، برای من بنا نما… .»2
3- سارا همسر ابراهیم از قائمات و خدمتگزاران پیامبر بود
«وَ امْرَاَتُهُ قَائِمَة… ؛ و همسر او به خدمتگزاری به پا بود….»3
4- هاجر همسر ابراهیم از سائحات بود
سائحات که در قرآن به عنوان یکی از صفات کمالی برای زنان ذکر شده4 به معنای زنان مهاجر است . علامه طباطبایی می گوید : سائحات کسانی هستند که با گامهای خود از مسجدی به مسجد دیگر و از معبدی به معبد دیگر هجرت نموده ، با بدنهای خود در پی اطاعت و انجام دستورات پروردگار می روند. 5
هاجر نمونه سائحات بود ؛ زیرا به امر خداوند همراه ابراهیم از اورشلیم به مکه هجرت کرد و رنج دوری از وطن ، خانه و شوهر خود را تحمل نمود و در جست وجوی آب بارها میان دو کوه صفا و مروه را پیمود .
5- یوکابد مادر موسی از مسلمات و توکل کنندگان بر خدا بود
«اِذْ اَوْحَیْنَآ اِلَیآ اُمِّکَ مَا یُوحَیآ * اَنِ اقْذِفیهِ فِی التَّابُوتِ فَاقْذِفیهِ فِی الْیَمِّ فَلْیُلْقِهِ الْیَمُّ… ؛ مادر حضرت موسی نمونه زنان مسلمان بود. او به امر پروردگار و با توکل بر او عزیزترین نعمت پروردگار، فرزندش را به دریا انداخت. »6
6- صفورا دختر شعیب ، همسر موسی نمونه حیا و حسن انتخاب بود
«فَجَآءَتْهُ اِحْدیهُمَا تَمْشی عَلَی اسْتِحْیَآءٍ… یَآ اَبَتِ اسْتَءْجِرْهُ اِنَّ خَیْرَ مَنِ اسْتَءْجَرْتَ الْقَوِیُّ الاَْمینُ ؛ دختر شعیب در هنگام دعوت از موسی به سوی پدرش نهایت حیا، و آزرم را رعایت نمود و به رغم تهیدستی موسی ملاک گزینش را امین و توانا بودن می داند.»7
سائحات کسانی هستند که با گامهای خود از مسجدی به مسجد دیگر و از معبدی به معبد دیگر هجرت نموده ، با بدنهای خود در پی اطاعت و انجام دستورات پروردگار می روند5.
7- الیزابت همسر زکریا از صالحات و خاشعات بود
«فَاسْتَجَبْنَا لَهُ وَ وَهَبْنَا لَهُ یَحْیی وَ اَصْلَحْنَا لَهُ زَوْجَهُ اِنَّهُمْ کَانُوا یُسَارِعُونَ فِی الْخَیْرَاتِ وَ یَدْعُونَنَا رَغَبًا وَ رَهَبًا وَ کَانُوا لَنَا خَاشِعینَ ؛ ما همسر زکریا را برایش صالح گردانیدیم ، آنها در کارهای خیر سبقت می گرفتند و ما را با حالت بیم و امید دعا می کردند و همواره در برابر ما خاضع و خاشع بودند.»8
8 - حنه همسر عمران از متصدقات و صادقات و مخلصات بود
« اِذْ قَالَتِ امْرَاَتُ عِمْرَانَ رَبِّ اِنّی نَذَرْتُ لَکَ مَا فی بَطْنی مُحَرَّرًا فَتَقَبَّلْ مِنِّیآ… »9
حنه همسر عمران، مادر مریم علیهاالسلام با اخلاص نذر نمود فرزندی را که در شکم دارد خدمتگزار بیت المقدس قرار دهد و به آنجا هدیه کند؛ پس چون فرزندش متولد شد صدق خود را با وفای به نذرش به اوج رساند .
9- همسر ایوب نمونه صبر و ایثارگری و خدمتگزاری پیامبر بود
« وَ اتَیْنَاهُ اَهْلَهُ… »10 « … وَ وَهَبْنَا أَهْلَهُ… »11
همسر ایوب نمونه بزرگی از ایثار و فداکاری بود ، از همین رو لیاقت یافت که خداوند در قرآن از او به کنایه به نیکی یاد کند ؛ زیرا در هنگام گرفتاری حضرت ایوب و بیماری و تعفن بدن او همه حتی فرزندان از او دوری گزیدند و ترکش کردند و در حالی که ایوب به فقر و فاقه دچار بود و به دلیل بیماری جسمانی حتی کسی برای صدقه دادن نزد او نمی آمد ، فقط همسرش ایثار نموده ، در کنار او ماند و حتی با گدایی برای حضرت ایوب به مدت طولاتی نان و غذا تهیه می نمود و دست از آن حضرت برنمی داشت . افزون بر اینها حاضر شد برای نشکستن سوگند حضرت ایوب بعد از بهبود و تمکن او ، ضربه ضغث را تحمل کند:
« وَخُذْ بِیَدِکَ ضِغْثًا فَاضْرِبْ بِهِ وَ لاَ تَحْنَثْ اِنَّا وَجَدْنَاهُ صَابِرًا »12 و هرگز زبان به اعتراض نگشود که ای ایوب! بعد از آن همه صبوری و خدمتی که به پای تو ریختم آیا باید نسبت به من گمان بد ببری و عجولانه سوگند یاد کنی و هم اکنون نیز برای شکستن قسم تو ، من باید ضغث را تحمل کنم ؟! 13
10- بلقیس نمونه عقل ، درایت و آینده نگری و حق گرایی بود
«اِنّی وَجَدْتُ امْرَاَةً تَمْلِکُهُمْ وَ اُوتِیَتْ مِنْ کُلِّ شَیْ ءٍ … قَالَتْ رَبِّ اِنّی ظَلَمْتُ نَفْسی وَاَسْلَمْتُ مَعَ سُلَیْمَانَ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمینَ»14
افزون بر این ، علامه طباطبایی معتقد است عبارت « اُوتِیَتْ مِنْ کُلِّ شَیْ ءٍ » بر اساس قرائن در آیه شریفه بیان می دارد که از جمله چیزهایی که به بلقیس داده شده بود دوراندیشی ، عقل ، درایت ، حزم و عزم نیز بود
سیاق و دلالت این آیات به طور ضمنی روشن می کند که بلقیس زنی هوشمند ، با درایت ، عاقبت اندیش ، اهل مشورت ، و دارای روح حق گرایی بوده است ؛ زیرا پس از مشاهده دلایل درستی نبوت حضرت سلیمان بلافاصله به خداوند ایمان آورده ، مسلمان می شود و از کفر خود نادم شده ، آن را ظلم به خویش (ظلمتُ نفسی) معرفی می کند . هوش و درایت او از آنجا آشکار می شود که وقتی نامه سلیمان به دستش می رسد با تعمق در آن ، از نامه به وصف کریم یاد کرده ، بلافاصله اظهار نظر نمی کند ، بلکه نخبگان کشوری و لشکری را گرد آورده ، با آنان به مشورت می نشیند . نخبگان لشکری راه مقابله با قدرت را پیشنهاد می کنند ، اما با این حال تصمیم گیری نهایی را برعهده خود بلقیس می گذارند که خود نشان از مقبولیت حزم و عقل او در میان نخبگان دارد . بلقیس بر اساس شناخت و درایت خود تصمیم به تحقیق ، تأمل و مذاکره می گیرد و چون حق برایش آشکار می گردد بلافاصله تسلیم حق می شود. 15
افزون بر این ، علامه طباطبایی معتقد است عبارت « اُوتِیَتْ مِنْ کُلِّ شَیْ ءٍ » بر اساس قرائن در آیه شریفه بیان می دارد که از جمله چیزهایی که به بلقیس داده شده بود دوراندیشی ، عقل ، درایت ، حزم و عزم نیز بود. 16
11- خدیجه نمونه ایثار و احسان بود
« … وَ وَجَدَکَ عَائِلاً… »17
مفسران آیه را اشاره به حضرت خدیجه(س) دانسته اند ؛ زیرا کلمه عائل را به معنای فقیر گرفته و گفته اند پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله بعد از آنکه مالی نداشت خداوند او را به وسیله حضرت خدیجه علیهاالسلام که اموالش را پس از ازدواج به پیامبر بخشید ، ثروتمند نمود18. افزون بر این ، روایاتی نقل شده که این نظر را تأیید می کند19
تجلی کمال یازده زن الهی قرآنی در فاطمه علیهاالسلام
قرآن از فاطمه زهرا علیهاالسلام نیز در موارد متعددی به کنایه یاد کرده، وی را نمونه وفا کنندگان به عهد، صائمات، متصدّقات، صابرات و ذاکرات معرفی می کند.20
تجلی کامل تر تقدس مریم علیهاالسلام در فاطمه علیهاالسلام
مریم، مادر حضرت عیسی زن پاکی است که قرآن بیشتر ازسایر زنان به نیکی از او یاد نموده است. خداوند 34 بار به صراحت نام وی را در قرآن آورده و ویژگیهای متعالی آن بانو را مستقیم یا غیر مستقیم یادآور شده است؛
مانند، رویش نیکو (و انبتها نباتا حسنا)، صاحب محراب (کلما دخل علیها الزکریا المحراب)، قلب پر از ایمان و دارای کمال علم (صدقت بکلمات ربها و کتبه)، عصمت، تطهیر و برگزیده خدا (و اذ قالت الملائکة یا مریم إن اللّه اصطفاک و طهرک)، پاکدامنی و عفت، مادر فرزندی پاک (مریم ابنة عمران التی احصنت فرجها فنفخنا فیه من روحنا)، واسطه الحاق نسل به انبیاء، برگزیدگی و برتری بر زنان (إن اللّه اصطفاک و طهرک و اصطفاک علی نساء العالمین)، محدَّثه بودن و نزول ملائکه بر او (اذ قالت الملائکة یا مریم إن اللّه یبشرک بغلام…) و کرامت و دریافت غذای بهشتی، مشتاق بهشت و اشتیاق بهشت به او. قرآن به صراحت او را صدیقه (و امه صدیقة) و از قائنات معرفی می کند:
«وَ صَدَّقَتْ بِکَلِمَاتِ رَبِّهَا وَ کُتُبِهِ وَ کَانَتْ مِنَ الْقَانِتینَ»21
… و مریم کلمات پروردگار خویش و کتب آسمانی او را با کمال ایمان تصدیق کرد و او از قانتین بود.
قانت از ماده قنوت به معنای مداومت بر طاعت همراه با خضوع است و از نظر مرحوم طبرسی به معنای نماز، طاعت، طول رکوع، قیام، دعا و سکوت است.22
مریم، مادر حضرت عیسی زن پاکی است که قرآن بیشتر ازسایر زنان به نیکی از او یاد نموده است. خداوند 34 بار به صراحت نام وی را در قرآن آورده و ویژگیهای متعالی آن بانو را مستقیم یا غیر مستقیم یادآور شده است
در کلمات پیامبر صلی الله علیه و آله و ائمه اطهار علیهم السلام نیز صفات دیگری درباره حضرت مریم ذکر شده است؛ مانند نیل به آخرین درجه کمال، پاکی از خون زنانه و…23
1- فاطمه علیهاالسلام ؛ نمونه کامل صائمات و صادقات
«… یُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَ یَخَافُونَ یَوْمًا کَانَ شَرُّهُ مُسْتَطیرًا»24
ائمه اطهار علیهم السلام25 و تمام مفسران شیعه26 و بیشتر مفسران اهل سنت27 این آیات سوره دهر را در مورد نذری می دانند که علی علیه السلام و فاطمه علیهاالسلام برای شفای حسن و حسین علیهماالسلام کردند، و پس از بهبود آنان به نذر خود وفا کرده، سه روز را روزه گرفتند و افطاری خود را به مسکین، یتیم و اسیر دادند و خود با آب افطار کردند .
2 - فاطمه ؛ نمونه کامل متصدقات ، مخلصات و مشتاقان به خدا
«وَ یُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلی حُبِّهِ مِسْکینًا وَ یَتیمًا وَ اَسیرًا * اِنَّمَا نُطْعِمُکُمْ لِوَجْهِ اللّهِ لاَ نُریدُ مِنْکُمْ جَزَآءً وَ لاَ شُکُورًا»28
3 - فاطمه؛ نمونه کامل صابرات
«وَ جَزیهُمْ بِمَا صَبَرُوا جَنَّةً وَ حَریرًا»29
4 - فاطمه، نمونه کامل ذاکرات، قانتات و خاشعات
«اِنَّا نَخَافُ مِنْ رَبِّنَا یَوْمًا عَبُوسًا قَمْطَریرًا»30
فرآوری : زهرا اجلال - گروه دین و اندیشه تبیان
پی نوشت ها :
1 - اعراف / 23؛ البرهان فی تفسیر القرآن / ج 1/ ص 86
2 - تحریم / 11
3 - هود / 71. تفسیر المیزان، ج 10، ص 323/ قصص انبیاء در المیزان
4- تحریم / 5
5- تفسیر المیزان، ج 9، ص 396
6 - طه / 38-39
7- قصص / 25-26
8- انبیاء / 90
9- آل عمران / 35
10- انبیاء / 84
11 -ص / 43. بنگرید به: قصص انبیاء در المیزان، ص 167
12- ص / 44
13 -100 شلاق را روی هم گذتشتن و یک بار زدن (ضغث) / تفسیر قمی / ج 2 ص 241-239؛
14- نمل / 43-23
15- ابی الفداء / قصص الانبیاء / ج 2/ ص 273
16- المیزان / ج 15/ ص 355
17- ضحی / 8
18- المیزان / ج 30 / ص 311
19 – بحارالانوار / ج 43 / ص 49؛ البرهان فی تفسیر القرآن / ج 4 / ص 473
20 - سوره دهر و نساء / 41 - البرهان فی تفسیر القرآن / ج 3 / ص 327
21 - تحریم / 12
22- « جایگاه حضرت فاطمه علیهاالسلام و مریم علیهاالسلام در آیات و روایات » / مشکوة / شماره 81 / زمستان 82
23- همان
24- انسان / 7
25- البرهان فی تفسیر القرآن / ج 4/ ص 412
26 – المیزان / ج 20/ ص 132؛ تفسیر نمونه / ج25 / ص 348
27 - تفسیر قرطبی / ج 10 / ص 690؛ سیوطی / الدرّ المنثور / ج 8 / ص 365؛ تفسیر فخر رازی / ج 30 / ص 240
28- انسان / 8-9
29- انسان / 12
30- انسان /
علی بن محمد علیه السلام مشهور به امام هادی و امام علی النقی امام دهم شیعیان است. آن حضرت در سال 212 ق دیده به جهان گشود و در سال 220 ه.ق امامت شیعه از پدر بزرگوارشان به آن حضرت منتقل شد. مدت امامت آن حضرت حدود 34 سال است و در سال 254 ه.ق به دست معتمد عباسی به شهادت رسیدند.
۲۰جمادي الثاني
۱-ولادت حضرت “فاطمه ي زهرا"(س) دختر بزرگوار حضرت محمد مصطفي(ص) (۵ بعثت)
۲-تولد رهبر عظيم الشأن انقلاب اسلامي ايران حضرت امام خميني در خمين(۱۳۲۰ ق)
۳- روز زن و هفته ي بزرگداشت مقام مادر
شرح مناسبت:
۱. در روز بيستم جمادىِ آخر سال پنجم بعثت و در روزگار سخت و دشوار پيامبر(ص)، خانه کوچک محمّد و خديجه، شاهد تولّد دخترى بود که آينده وصايت بزرگ مردى چون پيامبر(ص) را رقم مى زد. او فرزند ششم خانواده بود که پس از تولّد سه دختر به نام هاى اُمّ کلثوم، رقيّه و زينب و تولّد و مرگ دو پسر به نام هاى قاسم و عبد اللّه (طيب و طاهر) به دنيا مى آمد. بر اساس گزارش هاى حديثى و تاريخى، ولادت فاطمه زهرا(ع) در غروب بيستم جمادى الآخره سال پنجم بعثت مطابق با دهم فروردين ماه بوده است. محلّ ولادت فاطمه زهرا(ع) در شهر مکه و در نزديکى مَسعى بوده است؛ جايى که تا اواخر قرن چهاردهم، آثارى از آن باقى و با عنوان «مولد فاطمه» مشهور بود و در نيمه سده چهارده به دست وهّابيان، تخريب شد. ۲. به احترام بزرگ بانوی اسلام و برای الگوگیری از حضرت فاطمه زهرا(س) زادروز او به عنوان روز زن و بزرگداشت مقام مادر معرفی شده است. ۳. حضرت امام خميني(ره) در زادروز حضرت زهرا(س) در بیست جمادي الثاني ۱۳۲۰ ق برابر با اول مهر ۱۲۸۱ ش در خمين به دنيا آمدند. هنوز پنج ماه از تولد اين عزيز نگذشته بود که پدرشان، سيدمصطفي، از علماي آن ديار به دست خوانين منطقه به شهادت رسيد. آن حضرت پس از تحصيل مقدمات در خمين راهي اراک گرديد و از محضر حاج شيخ عبدالکريم حائري استفاده برد. با مهاجرت استاد به قم، حضرت امام نيز به قم رفتند و به تکميل تحصيلات خود پرداختند. پس از ارتحال آيت اللَّه بروجردي، زندگي سياسي امام، وارد مرحله جديدي شده و حوادث آينده، ايشان را به دشمن شماره يک رژيم پهلوي تبديل کرد.
ولادت حضرت زهراعليها السلام قرآن کریم: إنّا أعطَيناكَ الكَوثَرَ فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَر همانا ما كوثر را به تو عطا كرديم پس براي پروردگارت نماز بخوان و قرباني كن كوثر ، آيه ۲ - ۱ .
پيامبرصلي الله عليه وآله : فاطِمَةُ أَعَزُّ النّاسِ عَلَيَّ فاطمه عزيزترين مردم نزد من است بشارة المصطفي ، ص ۷۰ . پيامبرصلي الله عليه وآله : مَن أَحَبَّ فاطِمَةَ ابنَتي فَهُوَ فِي الجَنَّةِ مَعي هر كس دخترم فاطمه را دوست داشته باشد ، در بهشت با من همراه خواهد بود بحار الأنوار ، ج ۲۷ ، ص ۱۱۶ .
سخنان برگزيده
حضرت فاطمه عليها السلام : مَن أصعَدَ إلَي اللَّهِ خالِصَ عِبادَتِهِ أهبَطَ اللَّهُ إلَيهِ أفضَلَ مَصلَحَتِهِ هر كه خداوند را بيپيرايه عبادت كند ، خداوند برترين مصلحتش را نثار او ميكند بحار الأنوار ، ج ۷۰ ، ص ۲۴۹ .
حضرت فاطمه سلام الله عليها : فَرَضَ اللَّهُ الصَّلاةَ تَنزِيهاً مِنَ الكِبرِ خداوند نماز را براي دوري از كبر واجب كرد بحار الأنوار ، ج ۸۲ ، ص ۲۰۹ .
حضرت فاطمه سلام الله عليها : نَحنُ وَسيلَتُهُ في خَلقِهِ و نَحنُ خاصَّتُهُ و مَحَلُّ قُدسِهِ ما [اهلبيت] دست آويز الهي مردمان ، بر گزيده خدا و منزلگاه قدس [و پاكي ]اوييم شرح نهجالبلاغه ، ابن ابيالحديد ، ج ۱۶ ، ص ۲۱۱ .
حضرت فاطمه سلام الله عليها : فَجَعَلَ اللَّهُ . . . إطاعَتَنا نِظاماً لِلمِلَّةِ و إمامَتَنا أماناً لِلفُرقَةِ خدا اطاعت از ما را رشته سامان ملّت ، و امامت ما را مايه ايمني از تفرقه قرار داده است الإحتجاج ، ج ۱ ، ص ۱۳۴ .
حضرت فاطمه سلام الله عليها : در جواب امام حسن عليه السلام كه پرسيده بود : چرا براي همسايگان و ديگران دعا ميكني و براي خود دعا نميكني؟ فرمود : الجارُ ثُمَّ الدّارُ اوّل همسايه ، سپس خانه خود علل الشرائع ، ج ۱ ، ص ۱۸۳ .
حضرت فاطمه سلام الله عليها : خِيارِكُم أليَنُكُم مَناكِبَهُ و أكرَمُهُم لِنِسائِهِم بهترين شما كسانياند كه با مردم نرمترند و زنان خويش را بيشتر گرامي ميدارند دلائل الإمامه ، ص ۷۶ .
حضرت فاطمه سلام الله عليها : خَيرٌ لِلنِّساءِ أن لايَرَينَ الرِّجالَ و لايَراهُنَّ الرِّجالُ براي زنان بهتر است كه [بدون ضرورت] مردان نامحرم را نبينند و نامحرمان نيز آنان را نبينند بحار الأنوار ، ج ۱۰۴ ، ص ۳۶ .
روز مادر قرآن کریم: و وصَّينَا الإنسانَ بِوالِدَيهِ إحساناً حَمَلَتهُ أُمُّهُ كُرهاً و وَضَعَتهُ كُرهاً) ما به انسان سفارش كرديم كه به پدر و مادرش نيكي كند ؛ مادرش او را با رنج حمل كرد و با رنج بر زمين نهاد احقاف ، آيه ۱۵ . پيامبرصلي الله عليه وآله : الجَنَّةُ تَحتَ أقدامِ الاُمَّهاتِ بهشت زير قدمهاي مادران است ميزان الحكمه ، ح ۲۲۶۹۱ .
پيامبر صلي الله عليه وآله : مَن سَرَّهُ أن يُمَدَّ لَهُ فِي عُمرِهِ و يُزادَ في رِزقِهِ فَليَبَرَّ والِدَيهِ هركه خوش دارد عمرش دراز و روزياش بسيار شود ، به پدر ومادرش نيكي كند ميزان الحكمه ، ح ۲۲۶۷۱ . امام عليعليه السلام : بِرُّ الوالِدَينِ أكبَرُ فَريضَةٍ نيكي به پدر و مادر بزرگترين فريضه است ميزان الحكمه ، ح ۲۲۶۷۳ .
امام سجّادعليه السلام : وَ أمّا حَقُّ اُمِّكَ فَأنْ تَعلَمَ أنَّها حَمَلَتكَ حَيثُ لايَحتَمِلُ أَحَدٌ أَحَداً و أعطَتْكَ مِن ثَمَرَةِ قَلبِها مالا يُعطِي أحَدٌ أحَداً حقّ مادرت بر تو اين است كه بداني او تو را در جايي حمل كرده است كه هيچ كس ديگري را حمل نميكند و از ميوه دلش آن به تو داد كه هيچ كس به ديگري نميدهد الأمالي ، صدوق ، ص۴۵۳ .
امام رضاعليه السلام : إنَّ اللَّهَ أمَرَ بِالشُّكرِ لَهُ و لِلوالِدَينِ ، فَمَن لَم يَشكُر والِدَيهِ لَم يَشكُرِ اللَّهَ خداوند به سپاسگزاري از خود و پدر و مادر فرمان داده است ؛ پس هر كه از پدر و مادرش سپاسگزاري نكند ، خداوند را سپاس نگفته است الخصال ، ص ۱۵۶ . روز زن پيامبرصلي الله عليه وآله : مَنِ اتَّخَذَ زَوجَةً فَليُكرِمها هر كس همسري اختيار كند ، بايد او را گرامي بدارد مستدرك الوسائل ، ج ۱ ، ص ۴۱۲ .
پيامبرصلي الله عليه وآله : إذا صَلَّتِ المَرأةُ خَمسَها و صامَت شَهرَها و أحصَنَت فَرجَها و أطاعَت بَعلَها فَلَتَدخُلُ الجَنَّةَ مِن أيِّ أبوابٍ شاءَت هرگاه زني نمازهاي پنجگانهاش را به جاي آورد ، و ماه رمضان را روزه بگيرد، و دامنش را پاك نگه دارد ، و از شوهرش فرمان ببرد ، از هر دري كه بخواهد وارد بهشت ميشود كتاب من لايحضره الفقيه ، ج ۳ ، ص ۴۴۱ .
امام علي عليه السلام : إنَّ المَرأَةَ رَيحانَةٌ و لَيسَت بِقَهرَماَنةٍ زن گل است و لطيف ، نه دلير نهج البلاغه ، نامه ۳۱ .
امام صادق عليه السلام : أكثَرُ الخَيرِ فِي النِّساءِ بيشتر خوبيها در زنان است كتاب من لايحضره الفقيه ، ج ۳ ، ص ۳۸۵ .
امام صادق عليه السلام : إنَّ اللَّهَ جَعَلَ لِلمَرأةِ أن تَصبِرَ صَبرَ عَشرَةِ رِجالٍ خداوند صبر و تحمّلِ ده مرد را به زن عطا كرده است الكافي ، ج ۵۰ ، ص ۳۳۹ .
امام صادق عليه السلام : لَيسَ لِامرَأةٍ خَطَرٌ لا لِصالِحَتِهِنَّ ولالِطالِحَتِهِنَّ براي زن بهايي نميتوان تعيين كرد ، نه براي خوب آنها و نه براي بدشان ميزان الحكمه ، ح ۷۸۴۷ .